Autisme bij kinderen

Autismespectrumstoornis wordt beschouwd als een pervasieve ontwikkelingsstoornis (dringt door in verschillende ontwikkelingsdomeinen) met een neurologische oorzaak.

 

De ontwikkeling kan verstoord verlopen op volgende vlakken (ook wel de autisme-triade genoemd):

/ Sociaal contact, met name de sociale wederkerigheid

Kinderen met autisme kunnen moeite hebben in de omgang met anderen. Sociale regels zijn heel wisselend (naargelang de context) en onzichtbaar, wat het voor hen moeilijk maakt om ze te lezen. Bovendien is zowel het inzicht in wat anderen voelen en denken als het doorzien van sociale situaties zeer beperkt. Daardoor krijgen ze heel wat labels mee: koppig, gedragsgestoord, onbeleefd, excentriek, bizar, egoïstisch, vreemd …

/ Verbale en non-verbale communicatie

Taal wordt door mensen met ASS vaak letterlijk begrepen. Gelaatsuitdrukkingen, lichaamstaal en sociale aanwijzingen worden vaak moeilijk tot niet herkend. Ook het denken in abstracte begrippen is voor hen vaak niet eenvoudig.

/ Verbeeldingsvermogen

Een gebrek aan verbeeldingsvermogen (zich onvoldoende iets kunnen verbeelden/voorstellen en er betekenis aan kunnen geven) kan zich uiten in o.a. een totaal gebrek aan verbeelding, inlevingsvermogen, maar ook in een teveel aan fantasie.

 

Naast deze autisme-triade kunnen er ook problemen voorkomen op het volgende vlak:

Een beperkt repertoire van interesses en activiteiten

Vaak hebben personen met ASS slechts oog voor enkele objecten, onderwerpen of activiteiten (bijvoorbeeld draaiende wieltjes, treinen of het openen en sluiten van deuren).

Ze kunnen zich moeilijk aanpassen aan nieuwe situaties en hebben moeite met veranderingen. Vaak hebben ze een beperkt gedrags- en interessepatroon. Mensen met autisme nemen de wereld op een andere manier waar. Vaak richten ze zich op (onbelangrijke) details en zien ze het geheel niet, waardoor ze ook tot een andere betekenisgeving komen. Deze verschijnselen worden meestal zichtbaar voor het derde levensjaar.

Autisme uit zich op enorm veel verschillende manieren. En hoe ouder – of hoe intelligenter – iemand met autisme is, hoe meer hij vaak geleerd heeft de stoornis (onbewust) te compenseren en camoufleren.

Qua niveau van functioneren zien we bij mensen met autisme vaak uitschieters, zowel naar boven (bv. op het gebied van getallen of techniek) als naar beneden (bv. sociaal inzicht of aanpassingsvermogen).

Autisme vormt een spectrum van aandoeningen die per individu en per leeftijd kunnen verschillen in ernst en verschijningsvorm. De kenmerken hoeven zich niet altijd op alle fronten (direct) te manifesteren.

De stoornis komt voor bij mensen met uiteenlopende niveaus van verstandelijk functioneren, van diep zwakzinnig tot hoog intelligent, en komt aanzienlijk meer voor bij jongens dan bij meisjes.

DIAGNOSE

Personen met ‘autismespectrumstoornis’ worden wereldwijd geclassificeerd binnen de diagnostische categorie PDD (Pervasive Developmental Disorder), zoals in de DSM V.

Elk kind of jongere bij wie het vermoeden bestaat van een stoornis binnen dit spectrum heeft recht op een uitgebreid, multidisciplinair diagnostisch onderzoek. Bij Triangel gebeurt dit door een team dat bestaat uit een kinderpsychiater, een psycholoog, auti-coach, logopedist, psychomotorisch therapeut, en dit in samenspraak met ouders en leerkrachten.

De diagnosestelling wordt voorafgegaan door een uitgebreide anamnese*. Bij kinderen krijgen we een eerste indruk van het sociaal-emotioneel functioneren a.d.h.v. een gesprek met de ouders, observatiegegevens vanuit de school en het scoren van diverse vragen- en observatielijsten. Een onderzoek naar de motorische ontwikkeling, een intelligentie- en taalonderzoek (en een onderzoek naar de schoolse vaardigheden) bezorgt ons de nodige aanvullende informatie.

Triangel is gespecialiseerd in onderzoek naar de aanwezigheid van een mogelijke autismespectrumstoornis. Er kan tevens een differentiaaldiagnose* gesteld worden.

Bij Triangel kan je terecht voor onderzoek vanaf 6 jaar. Bij jongeren vanaf 16 jaar werken wij met ons gespecialiseerde volwassenenteam.

 

Hoe verloopt het onderzoek ? 

Een aanvraag voor een onderzoek doet u best telefonisch. Dan plannen we een intakegesprek in. We bevragen de voorgeschiedenis van uw kind/uzelf, de vroegontwikkeling en de huidige symptomen die aanleiding geven tot verder onderzoek.

Observatiegegevens van school of CLB zijn steeds welkom. Komen er tijdens het intakegesprek voldoende argumenten naar voren om verder te gaan tot een onderzoek naar de aanwezigheid van een autismespectrumstoornis, dan starten we een onderzoek. In sommige gevallen is de aanmeldingsklacht minder duidelijk en is het noodzakelijk andere psychische of ontwikkelingsproblematieken uit te sluiten.

 

In de meeste gevallen zijn volgende onderzoeken noodzakelijk: 

/ Psychologisch onderzoek: Dit onderzoek peilt naar de aanwezigheid van triadtriadekenmerken van problemen bij sociaal contact, communicatie en verbeelding.

/ Intelligentieonderzoek: We gaan na over welke cognitieve vaardigheden het kind beschikt, of er een discrepantie is tussen het verbale en performale deel van de intelligentie en wat de krachten en de minder sterke punten zijn. Tevens zijn de observatiegegevens belangrijk.

/ Psychiatrisch onderzoek: De kinderpsychiater onderzoekt het kind individueel en heeft tevens een gesprek met de ouders. Er wordt een uitgebreide ontwikkelingsanamnese afgenomen.

/ Aan de ouders en de school worden vragenlijsten meegegeven.

/ Wanneer alle onderzoeken zijn uitgevoerd is er een MDO* (multidisciplinair overleg) waarbij de verschillende onderzoekers hun gegevens en bevindingen samenleggen.

/ Vervolgens wordt u uitgenodigd voor een eindbespreking waarin een eventuele diagnose wordt meegedeeld en krijgt u adviezen rond opvang, verdere begeleiding, enz.

/ Het verslag van het onderzoek wordt u per post bezorgd na afloop van het hele onderzoekstraject.

 

Woordverklaring:

MDO: Multidisciplinair overleg. Nadat uw kind alle onderzoeken doorliep, noodzakelijk om tot een diagnose te komen, wordt er een datum vastgelegd voor een MDO. Hierop zijn alle personen aanwezig die bij dit onderzoek betrokken waren. De testresultaten worden overlopen en er wordt na overleg al dan niet een diagnose gesteld. Dan pas wordt het verslag gefinaliseerd en kan u uitgenodigd worden voor een eindbespreking.

Differentiaaldiagnose: Het stellen van een diagnose door het afwegen van de waargenomen verschijnselen tegen die van verschillende bekende ziektebeelden. Vaststellen van een aandoening, ziekte of klacht door uitsluiting van andere mogelijke aandoeningen op grond van de bevindingen uit de anamnese en het onderzoek.

Ontwikkelingsanamnese: Volledig verloop van de ontwikkeling vanaf de geboorte tot nu, met aandacht voor alle ontwikkelingsaspecten, sociaal, cognitief als emotioneel.

BEHANDELING

Na afloop van het onderzoek vindt een uitgebreid eindgesprek plaats. Hier worden zowel het onderzoek en de diagnose toegelicht, als tips en advies gegeven.

Indien gewenst door de cliënt of zijn omgeving bestaat de mogelijkheid tot individuele begeleiding, coaching of ouderbegeleiding. Het ontwikkelingsverloop van kinderen met autismespectrumstoornissen kan gestimuleerd worden op sociaal en cognitief gebied.

Er zijn grote verschillen in gedrag en problematiek binnen de groep kinderen met ASS. Bij Triangel zal daarom de intensiteit en de specifieke invulling van de hulpverlening verschillen per persoon. Daarom spreken we bij autisme steeds over een begeleiding ‘op maat’

 

Begeleiding is leeftijdsgebonden
De begeleiding van kleuters verloopt vooral via de ouders. Zij worden opgeleid tot auti-coach zodat ze problemen zelf kunnen oplossen. Ze worden hierin gesteund door een psycholoog die medieert tussen de ouders en het kind. Hierdoor voelen ouders zich veilig en gesteund en leren ze op een aangepaste manier met hun kleuter omgaan. Deze methode wordt ook gebruikt voor lagere schoolkinderen met autisme.

Soms treedt er ontwikkelingsvertraging op en heeft het kind nood aan logopedische of psychomotorische therapie. Ook dit is mogelijk binnen Triangel.

Bij het lagere schoolkind stellen zich vaak andere problemen. De sociale problematiek steekt meer de kop op, ook het verwerven van kennis moet goed gestructureerd worden aangeboden. De basisschool wordt gewoonlijk nog als overzichtelijk, kindvriendelijk en veilig beschouwd.

Stapt het kind over naar het middelbaar, dan is dit voor hen een behoorlijk ingrijpende overstap en wordt er meer beroep gedaan op zelfstandigheid. De puberteit doet uiteraard zijn invloed gelden. Jongeren met een autismespectrumstoornis willen meedoen met leeftijdgenoten maar moeten nogal eens ervaren dat hen dat niet zo goed lukt.

 

Individuele begeleiding door een auti-coach/psycholoog
Het kan nodig zijn een extra stimulans te geven bv. op het gebied van spel en vrijetijdsbesteding, zelfstandigheid, sociaal inzicht en sociale vaardigheden. In overleg met ouders kunnen trainingen opgezet worden.

Alle aspecten kunnen aan bod komen tijdens een individuele begeleiding die gericht is op het verduidelijken van wat autisme is en hoe de omgeving daarmee kan omgaan.

De bedoeling hiervan is de persoon met autisme de gelegenheid te geven zich te ontwikkelen tot zelfstandigheid. We gaan steeds uit van de hulpvraag. Tevens wordt er aandacht besteed aan wat goed gaat en trachten we zo het zelfvertrouwen te verstevigen. We zoeken samen naar werkbare afspraken.

Kinderen zitten vaak zelf ook met vragen. Ze merken dat ze ‘anders’ zijn, willen meedoen, maar dat lukt niet goed. Vaak laten ze in hun gedrag merken dat er problemen zijn.
Als het al lastig is om als ouder zelf te begrijpen wat er aan de hand is, hoe leg je dat dan goed uit aan je kind? Ook hierbij kan begeleiding een uitkomst zijn.

Ouders hebben het vaak erg moeilijk een luisterend oor te vinden, zeker als één van de partners het autisme van het kind niet wil aanvaarden. Ook zij kunnen terecht bij onze auti-coaches.

Cursus sociale vaardigheden (SOVA)

Kinderen en jongeren met een autismespectrumstoornis ondervinden vaak barrières in hun sociale competentie, waardoor zij moeite hebben om volledig aansluiting te vinden bij de huidige maatschappij. Als gevolg hiervan nemen zij vaak de rol van buitenbeentje aan; ze vinden lastig aansluiting bij leeftijdsgenoten, integreren moeizaam binnen verenigingen en raken regelmatig sociaal geïsoleerd. Dit onvermogen om optimaal in groepsverband te functioneren, uit zich regelmatig in sociaal onaangepast gedrag. Zo kunnen zij extreem openhartig zijn, ongepaste vragen stellen of een te familiaire toon aanslaan tegen vreemden, vaak zonder zich bewust te zijn van de geldende sociale grenzen.

Daarnaast worstelen zij dikwijls met de handhaving van regels, waarbij ze ofwel te bepalend optreden of juist moeite hebben om persoonlijke grenzen te respecteren. In de interactie ontstaat vaak een disbalans: sommigen trekken zich terug uit angst voor pestgedrag en durven geen vragen te stellen, terwijl anderen juist overmatig veel vragen afvuren. Ook op non-verbaal vlak, zoals bij het maken van oogcontact, treden vaak ongemakkelijke situaties op door het vermijden van blikken of juist door intens staren. Om deze complexe sociale dynamieken beter te leren navigeren, hebben deze jongeren grote baat bij een gerichte sociale vaardigheidstraining.

De groepen worden onderverdeeld in 3 subgroepen :

Kinderen van 7 tot 9 jaar
kinderen van 10 tot 12 jaar
jongeren van 13 tot 17 jaar

De leeftijdsgrenzen hanteren we niet strikt, we kijken of de persoon in de groep past. De groepen worden heterogeen samengesteld d.w.z. dat ze niet enkel bestaan uit kinderen met een autisme spectrum probleem maar ook sub-assertieve, sociaal geïsoleerde, timide, onzekere kinderen, enz.

Op geregelde tijdstippen worden dergelijke groepen georganiseerd in Triangel. Voor de correcte data gelieve op de website te kijken bij de cursussen.

 

Ouderbegeleiding
Specifiek naar ouders toe worden er op geregelde tijdstippen cursussen georganiseerd voor ouders van wie het kind recent een diagnose autisme spectrum kreeg. Voor meer informatie verwijzen we naar de map ‘cursussen’ op deze website.

 

Onderwijs ondersteuning
De inhoud van het leerplan, een gepaste communicatiestijl en aanvullende hulpmiddelen zijn drie elementen in de ondersteuning op het vlak van onderwijs.

De keuze tussen gewoon en buitengewoon onderwijs hangt vaak af van de verstandelijke vermogens van het kind, maar ook van de inspanningen van ouders én de schoolomgeving. Het CLB is de instantie die een attest buitengewoon onderwijs kan uitschrijven.

Via leersteuncentra kan een extra collega ingezet worden om ondersteuning te geven aan leerkrachten en/of kinderen in het gewoon onderwijs.

 

Neem gerust contact voor meer info of een afspraak.