Leerstoornissen

Leerstoornissen hebben betrekking op hardnekkige moeilijkheden met lezen, spelling en/of rekenen. Hoewel deze problemen vaak al op jonge leeftijd ontstaan, blijven ze bij veel jongeren en volwassenen aanwezig en kunnen ze een invloed hebben op studie, werk en dagelijks functioneren.

Niet elke moeilijkheid wijst meteen op een leerstoornis. Het is normaal dat leren soms inspanning vraagt of tijdelijk stroef verloopt. Wanneer problemen echter blijven bestaan, ondanks voldoende oefening en begeleiding, kan er sprake zijn van een onderliggende leerstoornis. In dat geval is een grondige analyse nodig. Pas na een zorgvuldig onderzoek kan een duidelijke diagnose gesteld worden en kan er gericht gewerkt worden aan ondersteuning of behandeling.

Afhankelijk van de aard en de hardnekkigheid van de moeilijkheden spreken we van dyslexie (leesstoornis), dysorthografie (spellingsstoornis) of dyscalculie (rekenstoornis).

Dyslexie (leesstoornis)

Dyslexie uit zich in aanhoudende problemen met lezen die niet in verhouding staan tot iemands leeftijd, opleiding of cognitieve mogelijkheden. Bij jongeren en volwassenen wordt dit vaak zichtbaar in een trager leestempo, het maken van leesfouten of een verhoogde inspanning bij het verwerken van teksten. Vooral bij langere of complexere teksten, of onder tijdsdruk, kunnen deze moeilijkheden duidelijk naar voren komen.

De oorsprong van dyslexie ligt meestal in een combinatie van factoren, zoals moeilijkheden in de verwerking van klanken, problemen met het automatiseren van leesvaardigheden of een minder efficiënte herkenning van letters en woorden. Erfelijkheid kan hierbij ook een rol spelen. Hoewel deze kwetsbaarheden vaak al van in de kindertijd aanwezig zijn, worden ze soms pas echt zichtbaar wanneer de leesbelasting toeneemt, bijvoorbeeld in hogere studies of in een werkomgeving.

Dysorthografie (spellingsstoornis)

Bij dysorthografie blijven spellingproblemen hardnekkig aanwezig. Jongeren en volwassenen met deze moeilijkheden merken vaak dat ze, ondanks inspanningen, veel fouten blijven maken in hun schrijfwerk. Dit kan leiden tot onzekerheid en extra tijdsverlies, bijvoorbeeld bij het opstellen van mails, verslagen of andere teksten.

De kern van het probleem ligt vaak in het onvoldoende automatiseren van spellingregels en het moeilijk opbouwen van stabiele woordbeelden. Daarnaast spelen ook problemen met het onderscheiden van klanken en een minder efficiënt geheugen een rol. Hierdoor blijft correct spellen een bewuste en inspannende activiteit, in plaats van een geautomatiseerd proces.

Spellingsproblemen beperken zich niet tot de schooltijd. Ook later, in studies of op de werkvloer, kunnen ze een duidelijke impact hebben. Toch is begeleiding op elke leeftijd mogelijk en vaak zinvol.

Dyscalculie (rekenstoornis)

Dyscalculie verwijst naar hardnekkige moeilijkheden met rekenen en het verwerken van numerieke informatie. Bij jongeren en volwassenen kan dit zich uiten in onzekerheid bij hoofdrekenen, moeite met het interpreteren van cijfers of problemen bij het uitvoeren van berekeningen.

Sommige mensen ervaren vooral moeilijkheden met het inzicht in getallen en structuren, terwijl anderen vastlopen in het correct toepassen van rekenprocedures of het onthouden van basisbewerkingen. Vaak gaat het om een combinatie van deze factoren. Hierdoor kost rekenen meer tijd en energie, en blijft het minder vlot verlopen dan verwacht.

Impact op studie, werk en dagelijks leven

Vlot kunnen lezen, schrijven en rekenen speelt een belangrijke rol in bijna elke context. In studies gaat het om het verwerken van leerstof, het maken van taken en examens. Op het werk komt dit terug in het schrijven van mails en rapporten, het begrijpen van informatie en het uitvoeren van administratieve of praktische taken.

Wanneer deze vaardigheden niet voldoende geautomatiseerd zijn, vraagt dit vaak extra inspanning. Dat kan leiden tot vermoeidheid, frustratie of onzekerheid. Sommige jongeren en volwassenen ontwikkelen strategieën om hiermee om te gaan, maar botsen toch op grenzen wanneer de eisen toenemen.

Een duidelijke diagnose kan in dat geval veel betekenen. Ze biedt niet alleen een verklaring voor de ervaren moeilijkheden, maar maakt het ook mogelijk om gerichter ondersteuning in te zetten en beter afgestemde keuzes te maken in studie of loopbaan.

Ondersteuning en begeleiding

Ook in het secundair onderwijs, het hoger onderwijs en het volwassenenonderwijs groeit de aandacht voor leerstoornissen. Met een officieel verslag of attest kunnen er aanpassingen voorzien worden die rekening houden met de specifieke noden van de student. Dit kan gaan van extra tijd tot het gebruik van ondersteunende hulpmiddelen of aangepaste evaluatievormen.

Daarnaast kan gerichte begeleiding helpen om vaardigheden te versterken en strategieën aan te leren die het functioneren vergemakkelijken. Dit kan onder meer via logopedische therapie of individuele coaching.

Steeds meer jongeren vanaf 16 jaar en volwassenen laten zich onderzoeken wanneer ze vastlopen in hun studie of werk. Zo’n traject biedt vaak niet alleen inzicht, maar ook concrete handvatten om opnieuw vooruit te kunnen en met meer vertrouwen uitdagingen aan te gaan.

DIAGNOSE

De aanmelding gebeurt telefonisch, waarna een eerste gesprek wordt ingepland. Tijdens dit intakegesprek wordt uitgebreid stilgestaan bij de hulpvraag en de voorgeschiedenis. Er wordt gekeken naar het school- of studietraject, eerdere moeilijkheden en de impact op het huidige functioneren. Op basis daarvan wordt beslist welk verder onderzoek aangewezen is.

Het diagnostisch onderzoek zelf bestaat uit een combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve analyses. Dat betekent dat niet alleen wordt gekeken naar het niveau en de prestaties in vergelijking met leeftijdsgenoten, maar ook naar de manier waarop taken worden aangepakt en welke fouten er gemaakt worden. Op die manier ontstaat een genuanceerd beeld van de onderliggende moeilijkheden. Een intelligentieonderzoek maakt standaard deel uit van dit traject. Indien nodig kan bijkomend psychomotorisch onderzoek worden voorgesteld.

Terugbetaling vanuit het RIZIV is mogelijk voor kinderen/jongeren tussen 6 en 15 jaar. Buiten deze leeftijdscategorie betalen sommige ziekenfondsen vanuit de bijkomende verzekering de therapie terug

Hoewel leerstoornissen vaak al op jonge leeftijd ontstaan, is het zeker niet uitzonderlijk dat ze pas op latere leeftijd worden onderzocht. Voor veel jongeren en volwassenen brengt een diagnose eindelijk duidelijkheid en erkenning voor moeilijkheden die al langer aanwezig zijn.

Dyslexie (leesproblemen)

Of er al dan niet sprake is van dyslexie kan worden nagegaan a.d.h.v. onderzoek:

/ Leesvoorwaarden

/ Technisch lezen en begrijpend lezen

/ Leesstrategieën

/ Spellingsniveau

/ Intelligentie

Wanneer het onderzoek is afgerond wordt een verslag opgemaakt dat gebruikt kan worden binnen onderwijs- of werkomgeving.

Dysorthografie (spellingsproblemen)

Bij een vermoeden van dysorthografie ligt de focus op het analyseren van spellingvaardigheden. Er wordt nagegaan in welke mate spelling afwijkt van het verwachte niveau en welke foutenpatronen zich voordoen. Die analyse geeft inzicht in de onderliggende oorzaken van de moeilijkheden.

Naast het aantal fouten wordt vooral gekeken naar het type fouten en naar de mate waarin spellingregels worden toegepast en geautomatiseerd. Indien nodig worden ook de basisvoorwaarden voor schrijven verder onderzocht. Net zoals bij andere leerstoornissen maakt een intelligentieonderzoek deel uit van het traject

Dyscalculie (rekenproblemen)

In dit onderzoek worden zowel het verbaal geheugen, als de gehanteerde methodes, als het getalinzicht onderzocht. Er wordt een kwalitatieve en kwantitatieve analyse gemaakt van de resultaten.

Soms is een psychomotorisch onderzoek aangewezen, zeker wanneer er sprake is van ruimtelijke problemen. Een intelligentieonderzoek wordt steeds uitgevoerd.

Hoe verwerf je een dyslexie en/of dysothografie- certificaat?

Voor jongeren en volwassenen die studeren, kan een diagnose leiden tot een officieel attest. Dit biedt de mogelijkheid om gebruik te maken van aangepaste maatregelen binnen het onderwijs, zoals extra tijd, het gebruik van hulpmiddelen of aangepaste evaluatievormen.

Tijdens het intakegesprek wordt de hulpvraag verder verduidelijkt en wordt ook gekeken naar de concrete impact van de moeilijkheden, bijvoorbeeld tijdens het studeren. Indien nodig wordt een objectieve evaluatie van lees- en spellingvaardigheden uitgevoerd om na te gaan of er voldaan is aan de criteria van een leerstoornis.

Een belangrijk aspect hierbij is dat de moeilijkheden niet verklaard kunnen worden door een gebrek aan kansen of onderwijs, maar dat ze hardnekkig aanwezig blijven ondanks voldoende inspanning. Op basis van verschillende onderzoeksgegevens en klinische inschatting wordt uiteindelijk beslist of een diagnose en attest kunnen worden toegekend.

Na afronding van het onderzoek wordt een uitgebreid verslag opgemaakt. Dit kan, indien gewenst, gedeeld worden met relevante instanties zoals een onderwijsinstelling.

Wij zijn één van de weinige centra in Vlaanderen die gespecialiseerd zijn in diagnosestelling bij jongeren ouder dan 16 jaar.

Neem gerust contact voor meer info of een afspraak.